NEKAD DRUGOVI, ONDA GOSPODA – SAD GRAĐANI : Status grada u BiH može ‘sve po zakonu’ dobiti svaka opština ili Mjesna Zajednica ako vlast odluči, gradovi postaju opštine Velika Kladuša, Kiseljak i Sanski Most, Travnik ‘otpao’, sad je na redu Istočni Drvar pa Istočni Mostar ili možda i Kupres?
Tite mi, onaj ‘naš gazija’ Željko Komšić je sa svojim sloganom ‘iz zemlje građana i ljiljana’ sa kojim je izgubio i funkciju i umalo stranku na ovim izborima, dobrim dijelom bio u pravu. Nerado priznajem ali mi smo baš, baš onako skoro svi ‘građani’, ako nismo to će mo kakve su (ne)prilike ubrzo postati. Da li su Komšića kaznili ‘seljaci’ u gradovima gdje su se preselili sa sela poslije bh rata ili oni pravi kojih skoro da nema na selu, ne zna se tačno ali Željko je nešto predosjetio. Valja to ljudski priznati iako se još broje listići glasača i navlače rezultati, skupe mašine plaćene za ove izbore preko 100 miliona KMa niko ‘ne banda’ i svi vjeruju samo ljudskoj ruci i ‘plajvazu’ zbog čega su nam rezultati još uvijek ‘preliminarni’ od 04. oktobra iako su rekli da će sve biti jasno u roku od dva sata.
No, ono što se zna i vidi jeste da će mo uskoro svi biti građani, masovno se sela, opštine i zaseoci proglašavaju gradovima, ne možeš upratiti više ko je u gradu a ko u opštini. I red je ‘vala’, predugo smo se oslovljavali sa onim ‘mračnim’ i tvrdim ‘druže’, poslije smo postali ‘gospoda’, sad dolazi vrijeme kad će mo se oslovljavati sa onim ‘izvinite građanine, mogu li da upitam?’ Od nekadašnjih 109 opština poslije bh rata dobili smo crtajući želje, ratne puteljke i staze 142 (uz Brčko 143) opštine a od nekadašnjih gradova kao što su Sarajevo, Mostar, Banja Luka, Zenica ili Tuzla, sada imamo gradova da ih ni nabrojati ne možeš. Svako malo vremena vesela vlast nas iz Sarajeva obraduje i proglasi poneko selo ili opštinicu gradom, ma čak se i svađaju zbog toga. Zašto mi ne možemo biti građani a vi možete, nismo mi seljaci, e ‘neće da može’?
E, ‘hoće da može’, kad vlast može promijeniti naciju i državu što ne bi i status ove, kako se ono nekad govorilo, aha – lokalne samouprave. Čuj samouprave, pa još i lokalne, ‘đe to ima’, molim Vas? Ima kod nas. Dovoljno je da imaš vezu u bh ministarstvu pravosuđa koje ‘pokreće proceduru’ građanštine i u Parlamentu da to izglasaju i svečano – postaješ građaninom ne opštine ili sela već grada, zakon je sve predvidio. Nije bitan broj stanovnika kao ‘u ona mračna vremena’ (najmanje 10.000), ne ‘pika’ se infrastruktura, voda, kanalizacija, zdravstvo, dohodak i ostali ‘klinci i palci’, ima u zakonu jedna ‘kvaka’ koja sve rješava a koja kaže. Može se opština pretumbati u grad, citiramo propis ‘ako je sjedište kantona (u FBiH) bez obzira na broj stanovnika i automatski’, ako nije onda kad se utvrdi da ‘predstavlja mjesto od posebnog povijesnog, kulturalnog ili gospodarskog značaja’. Eto ti, nema se šta tu posebno istraživati, posebno uz ovo zadnje ‘posebnog značaja’ kad je kod nas sve i kulturno i značajno i kad smo tako raspoređeni da smo skoro svi ‘u središtu’. Mogu se građani valjati u blatu do mile volje, mogu biti bez kanalizacije, bez ljekara, veterinara i inžinjera, bez fabrika i potrebne radničke klase, pa opet i pored toga biti građani. Do sada su ovaj status dobili Bos. Krupa, Orašje, Lukavac, Konjic, Stolac, Zavidovići, Tomislavgrad, Široki Brijeg, Bihać, Livno, Cazin, Goražde, Živinice, Gradačac, Čapljina, Visoko, možda sam neko selo i preskočio ali niz zorno svjedoči kako se najavljuje ‘smrt’ seljacima i nije konačan.
Koliko sutra u Parlament ide prijedlog da se u društvo građana uvrste Velika Kladuša, Kiseljak i Sanski Most, Travnik je poslan u čekaonicu, ljuti se na sva zvona i ima i razloga. Ne bih da vrijeđam ali nije Travnik manja opština od Velike Kladuše, osim toga tu su i ljiljani u vlasti (da nisu, ne bi Vel. Kladuša još ‘ušla u proceduru’), ako ništa drugo – Travnik je imao Ivu Andrića koji je ‘kulturno značajniji’ od ‘zulumčara’ Muje Hrnjice. Na kraju svih krajeva, ima i muftiju koji je nedavno ‘uređivao’ Prostorni Plan Velike Kladuše sa načelnikom Horvatom kako bi se izgradio ‘islamski centar’ u u ovo budućem gradu, trebalo je onda u ‘građanštinu’ uvesti i bratski Travnik sa Kladušom.
Ima ovdje još jedan sakriveni razlog tolikog pretvaranja siromašnih i zaostalih opština u gradove koji je ‘najzaslužniji’ što ovoliko molbi čeka na Parlament. To su fondovi EU koji daju nešto ‘sadake’ za gradove a ne za opštine po raznim vidovima opštinskih djelatnosti i programa a koja ‘sadaka’ je za nas uvijek izvor novih manipulacija i krađe, bez čega ne možemo i šta nam je u genima. Zato je važno i zato se do guše borimo za ovaj prestižni status što načelnici opština maksimalno koriste. Osim što će se mijenjati formulari i obrasci nakon dobivanja statusa, te ulični znakovi, vrlo je važno i ovo. Načelnik postaje gradonačelnik, opštinsko vijeće postaje Gradsko vijeće, stoga kad se sve sabere a mi se oduzmemo jer se, nakon što zaspemo u opštini ujutru probudimo u gradu, ima itekako razloga za slavlje.
Da ne bi bilo zabune, lično mi je milo ‘and’ drago da će i Velika Kladuša postati gradom jer tako i treba, uvijek smo mi sa sela govorili kad polazimo u Kladušu ‘idemo u grad’, nismo mi jedni ‘seljaci’ a okolo nas sve ‘građani’. Još draže mi je što će načelnik Boro Horvat postati gradonačelnik bez obzira što je šef u opštini koja je jedna od najnerazvijenih u BiH, sa dvije ulice prepune skupih parking prostora i šljaštećih trgovinskih zgrada i prodavnica, bez kanalizacije i bez fabrika i sijaset neriješenih problema stanovnika budućih građana, od školstva do zdravstva, sve do penzionera, pasa lutalica i prevelikih nameta građanima. Čak i bez Prostornog plana opštine.
Neka se pripreme za ulazak u ovu elitu i opštine tipa Istočni Drvar (79 stanovnika),
Istočni Mostar (257 stanovnika) ili čak i Kupres (300 stanovnika) i mnoge slične njima u Federaciiji BiH, nikad se ne zna kad ti se snovi mogu ostvariti jer i one su kao i mnoge slične njima opštine ‘od povijesnog i kulturnog značaja’ i zadovoljavaju zakonske uslove.
P.S. Koliko su načelnici opština sretni i zadovoljni kad postanu gradonačelnici govori i ovaj podatak. Kad je davne 2017. maja mjeseca, zaostala opština Goražde postala gradom, od građana i ljiljana nisi mogao proći gradom a stadion lokalnog kluba je bio prepun. SDA načelnik Muhamed Ramović je tada kao Lepa Brena iskočio iz helikoptera specijalno nabavljenog za ovu priliku i mahao u maniru tv zvijezde okupljenim novograđanima. Dok je ‘diva’ Hanka Paldum uz masan honorar pjevuckala i najavljivala načelnika, budućeg gradonačelnika.
photo ilustracija: opština Istočni Drvar, arhiv
